دین و جامعه شناسی

هر آنچه تاکنون در مورد جنون نوشته شده است روایت خرد درباره جنون است. جنون به طور کلی جز  در مواردی جزئی -نیچه در اواخر عمر- سکوت داشته است و چیزی بیان نکرده است. در نتیجه فوکو معتقد است که تاریخ جنون را نمی توان از درون نگاشت. باید آن را از بیرون نوشت. اما فوکو می پرسد آیا در چنین نگارشی خطر آن وجود ندارد تا همان اتفاقی که در سایر نوشته های خرد روی داده است اتفاق بیافتد. فوکو بای اجتناب از وقوع چنین پدیده ای می خواهد باستانشناسی جنون را بیان کند.

فوکو می گوید در زمانی در تاریخ علیرغم تفاوت خرد و جنون هر دو گفتمان وجود داشتند و حرف می زدند اما از دوره ای به بعد جنون وادار به سکوت می شود. بعد از این سکوت خرد درباره جنون وارد یک مونولوگ (تک گویی) می شود. کار فوکو این است که geneology این سکوت را بیان کند.

فصل اول کتاب یعنب کشتی دیوانگان جاهایی را که این گفتگو امکان ظهور داشته است را بیان می کند.

(از روش فوکو خیلی ها استفاده کرده اند. از جمله مثلاْ ادوارد سعید : سعید می گوید غرب شرق را خفه کرده است. آنچه در شرق شناسی وجود دارد مونولوگ غرب در مورد شرق با خودش است.

یا کاری که افسانه نجم آابدی در مورد دختران قوچان انجام داده است کاری از جنس فمینیسم فوکویی است: این کار تلاش می کند تا تفاوت دنیای زنانه را نشان دهد )

این ترم با بچه های ورودی پارسال می رم سر کلاس دکتر اباذری : "بینش های جامعه شناسی ۲" اباذری فوکو درس می دهد. تازه داریم یاد می گیریم که چطور باید کتاب خواند. وقتی با دقت های مفهومی اباذری کتاب می خوتنی تازه می فهمی چقدر مطلب توی کتاب هست که بهش دقت نکردی. البته نه اینکه بلد نباشیم اینط.ری بخونیم منتها انقدر کتابهای بی اهمیت و بی در و پیکر خوندیم که عادتمون شئه بی توجه کتاب بخونیم. همش در حال ورق زدن و تکه تکه خوندن مطالب هستیم. اما وقتی توی هر پاراگراف صد تا مطلب باشد دیگر نمی شود اینطوری جلو رفت. باید روی هر مطلب کلی فکر کرد.

دو جلسه قبل تاریخ جنون را با دقت پیش رفتیم امروز در مورد خواستگاه های فکری فوکو بویژه باشلار صحبت کردیم. راستش من اصلا باشلار را نمی شناسم ولی اینطور که معلومه از آدم هایی است که دارای دو فلسفه است یک سری از کارهاش در مورد خیالبافی ( day dreaming) , پدیدار شناسی آتش و فضا و مکان و .. است و در فلسفه دومش به فلسفه علم و تاریخ علم توجه دارد. (البته اینکه چطور این دو فلسفه را با هم دارد هم خودش جای تعجب دارد!!!!)

در مورد ۴ مفهوم اصلی در تفکر فلسفه علم باشلار صحبت کردیم:

۱) گسست معرفت شناسانه

۲) موانع معرفت شناسانه

۳) تاریخچه های معرفت شناسانه

۴) کنش های معرفت شناسانه

البته در ابتدای کلاس در مورد سارتر هوسرل فرگه و راسل هم صحبت کردیم (البته کاملا به اختصار) .

اگر امکانش باشد صحبت های جلسه های قبل و بعد را هم روی سایت می ذارم. امیدوارم استفاده کنید.

در مورد این که این ؟آیین به چه زمانی بر می گردد و اینکه آیا ربطی به آیین زرتشتی دارد یا نه ُ زیاد حرف زده شده است. اما هیچکدام از این حرفها درباره اینکه چرا چنین امری چنین مورد توجه افراد و بویژه جوانان است اطلاع چندانی را به دست نمی دهد.

از یکی دو هفته قبل از چهارشنبه سوری اگر به مراکز سوانح و سوختگی سری بزنید متوجه وخامت و عمق فاجعه ای که هر سال اتفاق می افتدُ می شوید. اما مساله اصلی این است که چطور آدم هایی که شاهدان اصلی این ماجرا هستند و خودشان بالقوه می توانند مصدم و قربانی بعدی این ماجرا باشند از درگیر شدن در این ماجراها اجتتناب نمی کنند.

راستش من در این مورد تحقیق میدانی انجام ندادم ولی چند نکته  به نظرم می رسد که بیان می کنم . و البته شنوای نظرات هم هستم.

به نظر می رسد که این ماجرا باید برای افرادی که درگیر آن هعستند معنایی غیر از شادی یا تخلیه هیجان داشته باشد. البته پرواضح است است که به این معنی نیست که افراد برای سرگرمی درگیر این کار نمی شوند اما این امر به هیچ وجه تنها عامل نیست و نخواهد بود.

 به نظر من مردم به همان دلیلی درگیر مساله ای مثل چهارشنبه سوری می شوند که بعد از بازی های فوتبال به خیابان می ریزند. یک مساله کلی در باب همه ان ها "جایی برای تخلیه هیجان بودن" است. اما اگر به بازی ایران استرالیا بر گیردیم که در واقع اولین حرکت در این سری از حرکات بود، موضوع روشن تر می شود. بیرون ریختن بعد از بازی با استرالیا در واکنش یه میزان هیجانی بود که به واسطه شیوه بازی ایجاد شده بود. و رفته رفته بعد از آن بازی از تب و تاب آن کاسته شد. چراکه قبل از ان چنین حرکتی اتفاق نیافتاده بود. اما در مورد چهارشنبه سوری اوضاع کمی متفاوت است. چراکه این اتفاق هر سال اتفاق می افتد و فراتر از آن همراه با آمار بسیار بالایی ار مجروحان و کشته شدگان است. این که علیزغم این همه آمار وحشتناک از میزان استفاده از مواد مفجره و محترقه کاسته نمی شود جالب است. بهر حال ایدخ من این است که این حرکت به صورت آگاهانه یا غیرآگاهانه به این واسطه زوی می ددهد که جوانان می توانند در ساعاتی از روز )یا در واقع شب کنترل شهر را از دست نیزوی انتظامی که به توعی نماینده حک.مت تلقی می شود خارج کنند. (البته این حرف من دلیل تصدیق این حرکت نیست اما به نظر می زسد تنها دلیلی که افراد می توانند تا این اندازه نسبت به خودشان و دیگران خشونت بورزند همین دلیل باشد) . در واقع هر جایی که نیروی انتظامی توانسته است کنترل اوضاع را در دست بگیرد. (یعنی مکان هایی که آتش بازی با نظارت پلیس انجام می شود گرایش افراد برای شرکت در آتش بازی رو به کاهش گذارده است.